Hamdani: Hadithi ya Kiafrika ya Uaminifu, Mabadiliko na Shukrani

Hapo zamani palikuwa na mtu maskini sana, aitwaye Hamdani, aliyeomba kutoka mlango hadi mlango ili kujikimu, wakati mwingine akichukua vitu kabla hajapewa. Baada ya muda watu wakaanza kumshuku, na wakaacha kumpa chochote, ili kumweka mbali na nyumba zao. Kwa hiyo mwishowe akalazimika kwenda kila asubuhi kwenye jaa la kijiji, na kuokota na kula punje chache za mtama mdogo kabisa ambazo angeweza kupata pale.

Siku moja, alipokuwa akipekua na kupindua jaa, akapata sarafu ya senti kumi, aliyoifunga kwenye pembe ya nguo yake iliyochakaa, na kuendelea kutafuta punje za mtama, lakini hakupata hata moja.

“Basi,” akasema, “sasa nina sarafu; nimejiweka vizuri kiasi. Nitakwenda nyumbani nisinzie badala ya kula.”

Kwa hiyo akaenda kibandani kwake, akanywa maji, akatia tumbaku kinywani, na kwenda kulala.

Asubuhi iliyofuata, alipokuwa akipekua jaa, akaona mwanakijiji akipita, akibeba kikapu kilichosukwa kwa vijiti, naye akamwita: “Wewe, mwanakijiji! Una nini katika tundu hilo?”

Mwanakijiji, ambaye jina lake lilikuwa Muhadimu, akajibu, “Swala.”

Na Hamdani akaita: “Waletee hapa. Niache niwaone.”

Basi palikuwa na watu watatu wenye uwezo wamesimama karibu; na walipomwona mwanakijiji akija kwa Hamdani wakatabasamu, na kusema, “Unajisumbua sana bure, Muhadimu.”

“Kwa nini, mabwana?” akauliza.

“Mbona,” wakasema, “mtu yule maskini hana kitu kabisa. Hata senti moja.”

“Lo, sijui hilo,” akasema mwanakijiji; “huenda ana mali nyingi, nijuavyo mimi.”

“Si yeye,” wakasema.

“Huoni mwenyewe,” akaendelea mmoja wao, “kwamba yuko jaani? Kila siku hupekua pale kama kuku, akijaribu kupata punje za mtama za kutosha kujiweka hai. Kama angekuwa na fedha, si angenunua mlo kamili, angalau mara moja maishani mwake? Unadhani angetaka kununua swala? Angemfanya nini? Hawezi kupata chakula cha kumtosha yeye mwenyewe, bila kumtafutia swala.”

Lakini Muhadimu akasema: “Mabwana, nimeleta bidhaa hapa kuuza. Ninawajibu wote wanaoniita, na mtu yeyote akisema ‘Njoo,’ ninakwenda kwake. Simpendelei mmoja na kumdharau mwingine; kwa hiyo, kwa kuwa mtu huyu ameniita, ninakwenda kwake.”

“Sawa,” akasema mtu wa kwanza; “hutuamini. Basi, tunajua anapoishi, na habari zake zote, nasi tunajua kwamba hawezi kununua kitu chochote.”

“Ndivyo hivyo,” akasema mtu wa pili. “Labda, hata hivyo, utaona kwamba tulikuwa sahihi, baada ya kuzungumza naye.”

Kwa hilo mtu wa tatu akaongeza, “Mawingu ni dalili ya mvua, lakini hatujaona dalili zozote za yeye kukaribia kutumia fedha yoyote.”

“Sawa, mabwana,” akasema Muhadimu; “watu wengi wenye sura nzuri kuliko yeye huniita, na ninapowaonyesha swala wangu husema, ‘Lo, ndiyo, ni wazuri sana, lakini ghali mno; waondoe.’ Kwa hiyo sitavunjika moyo kama mtu huyu atasema jambo hilohilo. Nitakwenda kwake, hata hivyo.”

Kisha mmoja wa watu wale watatu akasema, “Twende pamoja na mtu huyu, tuone omba-omba atanunua nini.”

“Aa!” akasema mwingine; “anunue! Unaongea kijinga. Hajapata mlo mzuri kwa miaka mitatu, nijuavyo; na mtu katika hali yake hana fedha za kununua swala. Hata hivyo, twende; na kama atamfanya mwanakijiji huyu maskini abebe mzigo wake hadi kule kwa ajili ya kufurahia tu kuwatazama swala, kila mmoja wetu ampige pigo kali kwa fimbo zetu za kutembelea, kumfundisha jinsi ya kuwatendea wafanyabiashara waaminifu.”

Kwa hiyo, walipomkaribia, mmoja wa watu wale watatu akasema: “Basi, hawa hapa swala; sasa nunua mmoja. Hawa hapa, wewe mnafiki mzee; utawafurahisha macho yako, lakini huwezi kuwanunua.”

Lakini Hamdani, bila kuwajali watu wale, akamwambia Muhadimu, “Mmoja wa swala wako ni bei gani?”

Kisha mwingine wa watu wale akadakia: “Wewe huna hatia kabisa, sivyo? Unajua, vizuri kama mimi, kwamba swala huuzwa kila siku wawili kwa senti ishirini na tano.”

Bado bila kuwajali hawa wageni, Hamdani akaendelea, “Ningependa kununua mmoja kwa senti kumi.”

“Mmoja kwa senti kumi!” wakacheka watu wale; “bila shaka ungependa kununua mmoja kwa senti kumi. Labda pia ungependa kuwa na senti kumi za kununulia.”

Kisha mmoja wao akamsukuma shavuni.

Kwa hili Hamdani akageuka na kusema: “Kwa nini unanisukuma shavuni, wakati sijakufanya chochote? Sikujui. Ninamwita mtu huyu, kufanya biashara fulani naye, nanyi, mlio wageni, mnaingilia kuharibu biashara yetu.”

Kisha akafungua fundo kwenye pembe ya koti lake lililochakaa, akatoa sarafu ya senti kumi, na, akimpa Muhadimu, akasema, “Tafadhali, mtu mwema, nipe swala kwa hiyo.”

Kwa hili, mwanakijiji akatoa swala mdogo kutoka tunduni na kumpa, akisema, “Haya, bwana, chukua huyu. Ninamwita Kijipaa.” Kisha akiwageukia watu wale watatu, akacheka, na kusema: “Ehe! Hii ni nini? Ninyi, na majoho yenu meupe, na vilemba, na panga, na majambia, na makubadhi miguuni mwenu—ninyi mabwana wenye mali, bila shaka—mliniambia mtu huyu ni maskini mno kununua chochote; lakini amenunua swala kwa senti kumi, huku ninyi watu wazuri, nadhani, hamna fedha za kutosha kati yenu kununua nusu ya swala, hata kama wangekuwa senti tano kila mmoja.”

Kisha Muhadimu na watu wale watatu wakaenda njia zao mbalimbali.

Kuhusu Hamdani, akabaki jaani hadi alipopata punje chache za mtama kwa ajili yake na chache kwa ajili ya Kijipaa, swala, kisha akaenda kibandani kwake, akatandika mkeka wake wa kulalia, naye na swala wakalala pamoja.

Kwenda huku jaani kwa ajili ya punje chache za mtama kisha kurudi nyumbani kulala kuliendelea kwa wiki moja hivi.

Kisha usiku mmoja Hamdani akaamshwa na mtu aliyeita, “Bwana!” Akiketi, akajibu: “Niko hapa. Nani anaita?” Swala akajibu, “Mimi!”

Kwa hili, mtu yule omba-omba akaogopa mno kiasi kwamba hakujua kama azimie au ainuke akimbie.

Akimwona amezidiwa hivyo, Kijipaa akauliza, “Mbona, bwana, kuna nini?”

“Lo, jamani!” akashtuka; “ni ajabu gani ninaloliona!”

“Ajabu?” akasema swala, akitazama pande zote; “mbona, ni ajabu gani hili, linalokufanya ujiendeshe kana kwamba umevunjika vipande vipande?”

“Mbona, ni la ajabu mno, siwezi kuamini kwamba niko macho!” akasema bwana wake. “Nani duniani aliwahi kujua kabla ya swala anayeweza kuongea?”

“Oho!” akacheka Kijipaa; “ni hilo tu? Kuna mambo mengi ya ajabu zaidi kuliko hilo. Lakini sasa, sikiliza, nikikuambia kwa nini nimekuita.”

“Bila shaka; nitasikiliza kila neno,” akasema mtu yule. “Siwezi kujizuia kusikiliza!”

“Basi, unaona, ni hivi tu,” akasema Kijipaa; “nimekuruhusu kuwa bwana wangu, nami siwezi kukukimbia; kwa hiyo nataka ufanye mapatano nami, nami nitakupa ahadi, na kuitimiza.”

“Sema,” akasema bwana wake.

“Sasa,” akaendelea swala, “si lazima mtu akujue kwa muda mrefu, ili agundue kwamba wewe ni maskini sana. Kupekua huku kwa punje chache za mtama kutoka jaani kila siku, na kufanikiwa kuishi kwazo, ni sawa kabisa kwako—umezoea, kwa sababu ni jambo la lazima kwako; lakini nikiendelea hivi muda mrefu zaidi, hutakuwa na swala—Kijipaa atakufa njaa. Kwa hiyo, nataka kwenda kila siku kula chakula changu cha aina yangu; nami nakuahidi nitarudi kila jioni.”

“Basi, nadhani itanibidi nikubali,” akasema mtu yule, kwa sauti isiyo ya uchangamfu sana.

Kwa kuwa sasa ilikuwa alfajiri, Kijipaa akaruka juu na kukimbia nje ya mlango, Hamdani akimfuata. Swala alikimbia kwa kasi sana, na bwana wake akasimama akimtazama hadi alipotoweka. Kisha machozi yakaanza kumtoka mtu yule machoni, na, akiinua mikono yake, akalia, “Ee, mama yangu!” Kisha akalia, “Ee, baba yangu!” Kisha akalia, “Ee, swala wangu! Amekimbia!”

Baadhi ya majirani zake, waliomsikia akilia namna hii, wakatumia nafasi hiyo kumwambia kwamba alikuwa mpumbavu, juha, na mtu mpotevu.

Mmoja wao akasema: “Ulizunguka jaa lile, Mungu ajuaye kwa muda gani, ukipekua kama kuku, hadi bahati ikakupa senti kumi. Hukuwa na akili ya kutosha kwenda kununua chakula kizuri; ilikubidi ununue swala. Sasa umemwacha kiumbe yule akimbie. Unalilia nini? Umejiletea taabu yako yote mwenyewe.”

Haya yote, bila shaka, yalimfariji sana Hamdani, aliyenyemelea hadi jaani, akapata punje chache za mtama, na kurudi kibandani kwake, ambacho sasa kilionekana duni zaidi na chenye ukiwa zaidi kuliko wakati wowote.

Hata hivyo, jua lilipozama, Kijipaa akaingia kwa kunyata; na omba-omba akafurahi tena, na kusema, “Aa, rafiki yangu, umenirudia.”

“Bila shaka,” akasema swala; “sikukuahidi? Unaona, ninahisi kwamba uliponinunua ulitoa fedha zote ulizokuwa nazo duniani, hata kama zilikuwa senti kumi tu. Basi, kwa nini nikuhuzunishe? Siwezi kufanya hivyo. Nikienda kujitafutia chakula, nitarudi siku zote jioni.”

Majirani walipomwona swala akirudi nyumbani kila jioni na kukimbia kila asubuhi, wakashangaa sana, na wakaanza kushuku kwamba Hamdani ni mchawi.

Basi, kuja na kwenda huku kukaendelea kwa siku tano, swala akimwambia bwana wake kila usiku mahali pazuri alipokwenda, na chakula kingi alichokula.

Siku ya sita alikuwa akila katikati ya vichaka vya miiba katika msitu mnene, ndipo, akikwangua nyasi chungu chini ya mti mkubwa, akaona almasi kubwa mno yenye mng'ao mkali.

“Oho!” akasema Kijipaa, kwa mshangao mkubwa; “hii ni mali, bila shaka! Hii ina thamani ya ufalme! Nikimpelekea bwana wangu atauawa; kwa kuwa, akiwa mtu maskini, wakimwambia, ‘Umeipata wapi?’ naye akajibu, ‘Niliiokota,’ hawatamwamini; akisema, ‘Nilipewa,’ hawatamwamini pia. Haitafaa nimtie bwana wangu matatani. Najua nitakachofanya. Nitamtafuta mtu fulani mwenye nguvu; yeye ataitumia ipasavyo.”

Kwa hiyo Kijipaa akaanza safari kupitia msitu, akiwa ameshikilia almasi kinywani mwake, akakimbia, na kukimbia, lakini hakuona mji siku ile; kwa hiyo akalala msituni, akainuka alfajiri na kuendelea na njia yake. Na siku ya pili ikapita kama ya kwanza.

Siku ya tatu swala alikuwa amesafiri kuanzia alfajiri hadi kati ya saa mbili na saa tatu, alipoanza kuona nyumba zilizotawanyika, zikizidi kuwa kubwa, akajua anakaribia mji. Kwa wakati wake akajikuta katika barabara kuu ya mji mkubwa, iliyoelekea moja kwa moja kwenye jumba la sultani, akaanza kukimbia kwa kasi alivyoweza. Watu waliokuwa wakipita wakasimama kutazama mandhari ya ajabu ya swala akikimbia kwa kasi kando ya barabara kuu akiwa na kitu kilichofungwa ndani ya majani mabichi katikati ya meno yake.

Sultani alikuwa ameketi mlangoni mwa jumba lake, Kijipaa aliposimama umbali kidogo, akaangusha almasi kutoka kinywani mwake, na, akilala kando yake, akihema, akaita: “Hodi! Hodi!” ambayo ni mwito anaoutoa kila mtu katika sehemu ile ya dunia anapotaka kuingia nyumbani, akibaki nje hadi mwito ujibiwe.

Baada ya mwito kurudiwa mara kadhaa, sultani akawaambia wahudumu wake, “Nani anaita hivyo?”

Na mmoja akajibu, “Bwana, ni swala anayeita, ‘Hodi!’”

“Hoho!” akasema sultani; “Hoho! Mkaribisheni swala asogee karibu.”

Kisha wahudumu watatu wakamkimbilia Kijipaa na kusema: “Haya, inuka. Sultani anakuamuru usogee karibu.”

Kwa hiyo swala akainuka, akaokota almasi, na, akimkaribia sultani, akaweka johari miguuni mwake, akisema, “Bwana, habari za mchana!” Kwa hilo sultani akajibu: “Mungu aifanye njema! Sogea karibu.”

Sultani akawaamuru wahudumu wake walete zulia na mto mkubwa, na akamtaka swala apumzike juu yake. Alipopinga kwamba alikuwa na starehe kama alivyokuwa, akasisitiza, na Kijipaa ikamlazimu akubali kufanywa mgeni mheshimiwa sana. Kisha wakaleta maziwa na wali, na sultani hakutaka kusikia chochote hadi swala alipokula na kupumzika.

Mwishowe, kila kitu kilipokwisha kushughulikiwa, sultani akasema, “Basi, sasa, rafiki yangu, niambie umeleta habari gani.”

Na Kijipaa akasema: “Bwana, sijui hasa utazipendaje habari ninazoleta. Ukweli ni kwamba, nimetumwa hapa kukutukana! Nimekuja kujaribu kuchokoza ugomvi nawe! Kwa kweli, niko hapa kupendekeza ushirika wa kifamilia nawe!”

Kwa hili sultani akasema kwa mshangao: “Lo, haya! kwa swala, hakika unajua kuongea! Sasa, ukweli ni kwamba, ninatafuta mtu wa kunitukana. Ninatamani mno mtu fulani achokoze ugomvi nami. Sina subira kwa ajili ya ushirika wa kifamilia. Endelea na ujumbe wako.”

Kisha Kijipaa akasema, “Huna kinyongo chochote dhidi yangu, mimi niliye mjumbe tu?”

Na sultani akasema, “Hata kidogo.”

“Basi,” akasema Kijipaa, “tazama amana hii ninayoleta;” akiangusha almasi iliyofungwa majani mapajani mwa sultani.

Sultani alipofungua majani na kuona johari kubwa inayometameta, alizidiwa na mshangao. Mwishowe akasema, “Basi?”

“Nimeleta amana hii,” akasema swala, “kutoka kwa bwana wangu, Sultani Darai. Amesikia kwamba una binti, kwa hiyo amekutumia johari hii, akitumaini utamsamehe kwa kutokutumia kitu kinachostahili zaidi kukubaliwa nawe kuliko kitu hiki kidogo.”

“Jamani!” akajiambia sultani; “anakiita hiki kitu kidogo!” Kisha akamwambia swala: “Lo, ni sawa; ni sawa. Nimeridhika. Sultani Darai ana ridhaa yangu ya kumwoa binti yangu, nami sitaki kitu hata kimoja kutoka kwake. Aje mikono mitupu. Kama ana vitu vidogo zaidi kama hivi, aviache nyumbani. Huu ndio ujumbe wangu, nami natumaini utamweleza bwana wako waziwazi kabisa.”

Swala akamhakikishia kwamba angeeleza kila kitu kwa kuridhisha, akiongeza: “Na sasa, bwana, naaga. Ninakwenda moja kwa moja mjini kwetu, na natumaini kwamba baada ya siku kumi na moja hivi tutarudi kuwa wageni wako.” Kwa hiyo, kwa pongezi za pande zote, wakaagana.

Wakati huo, Hamdani alikuwa akipata wakati mgumu mno. Kijipaa akiwa ametoweka, alizurura mjini akiomboleza, “Ee, swala wangu maskini! swala wangu maskini!” huku majirani wakimcheka na kumdhihaki, hadi, kati yao na hasara yake, karibu arukwe na akili.

Lakini jioni moja, alipokuwa amekwenda kulala, Kijipaa akaingia. Akaruka juu, akaanza kumkumbatia swala, na kumlilia, na kufanya vituko vikubwa.

Alipoona kwamba yametosha mambo ya aina hii, swala akasema: “Haya, haya; tulia, bwana wangu. Nimekuletea habari njema.” Lakini omba-omba akaendelea kulia na kumbembeleza, na kutangaza kwamba alidhani swala wake amekufa.

Mwishowe Kijipaa akasema: “Lo, basi, bwana, unaona niko mzima. Lazima ujikaze, ujiandae kusikia habari zangu, na ufanye kama ninavyokushauri.”

“Endelea; endelea,” akajibu bwana wake; “eleza utakalo, nitafanya lolote utakalonitaka nifanye. Kama ungesema, ‘Lala chali, nikubingirishe chini ya ubavu wa kilima,’ ningelala.”

“Basi,” akasema swala, “hakuna mengi ya kueleza sasa hivi, lakini nitakuambia hili: nimeona aina nyingi za chakula, chakula kinachotamanika na chakula kinachochukiza, lakini chakula hiki ninachokaribia kukupa ni kitamu kweli kweli.”

“Nini?” akasema Hamdani. “Inawezekana kwamba katika ulimwengu huu kuna kitu chochote kilicho chema kabisa? Lazima kuwe na wema na ubaya katika kila kitu. Chakula kilicho kitamu na kichungu ni chakula chema, lakini kama chakula kingekuwa utamu mtupu si kingekuwa na madhara?”

“Hm!” akapiga mwayo swala; “nimechoka mno kuzungumza falsafa. Twende kulala sasa, na nitakapokuita asubuhi, unachohitaji kufanya ni kuamka na kunifuata tu.”

Kwa hiyo alfajiri wakaanza safari, swala akiongoza njia, na kwa siku tano wakasafiri kupitia msitu.

Siku ya tano wakafika kwenye kijito, na Kijipaa akamwambia bwana wake, “Lala hapa.” Alipokwisha kufanya hivyo, swala akaanza kumpiga vikali mno hivi kwamba akalia: “Lo, acha, nakusihi!”

“Sasa,” akasema swala, “ninaondoka, na nitakaporudi natarajia kukukuta hapahapa; kwa hiyo usiondoke mahali hapa kwa vyovyote vile.” Kisha akakimbia, na karibu saa nne asubuhi ile akafika nyumbani kwa sultani.

Basi, tangu siku ile Kijipaa alipoondoka mjini, askari walikuwa wamewekwa kando ya barabara kuvizia na kutangaza kukaribia kwa Sultani Darai; kwa hiyo mmoja wao, alipomwona swala kwa mbali, akakimbia na kumlilia sultani, “Sultani Darai anakuja! Nimemwona swala akikimbia kwa kasi alivyoweza kuelekea upande huu.”

Sultani na wahudumu wake mara moja wakaondoka kuwalaki wageni wake; lakini walipokuwa wameenda umbali kidogo nje ya mji wakakutana na swala akija peke yake, ambaye, alipomfikia sultani, akasema, “Habari za mchana, bwana wangu.” Sultani akajibu vivyo hivyo, na kuuliza habari, lakini Kijipaa akasema: “Aa, usiniulize. Siwezi kutembea kwa shida, na habari zangu ni mbaya!”

“Mbona, imekuwaje?” akauliza sultani.

“Lo, jamani!” akapumua swala; “bahati mbaya na taabu namna hii! Unaona, Sultani Darai na mimi tuliondoka peke yetu kuja hapa, nasi tuliendelea vizuri hadi tulipofika sehemu nene ya msitu kule, tulipokutana na wanyang'anyi, waliomkamata bwana wangu, wakamfunga, wakampiga, na kuchukua kila kitu alichokuwa nacho, hata kumvua kila kipande cha nguo yake. Lo, jamani! lo, jamani!”

“Jamani!” akasema sultani; “lazima tushughulikie hili mara moja.” Kwa hiyo, akiharakisha kurudi nyumbani kwake pamoja na wahudumu wake, akamwita mchunga farasi, ambaye alimwambia, “Mtandikie farasi bora kuliko wote zizini mwangu, na umvike hatamu zangu nzuri kuliko zote.” Kisha akamwagiza mtumishi wa kike afungue sanduku kubwa lililonakshiwa na kumletea mfuko wa nguo. Alipouleta akachagua kikoi, na kanzu ndefu nyeupe, na koti jeusi la juu, na shali ya kiunoni, na kitambaa cha kilemba, vyote vya ubora kabisa. Kisha akaagiza upanga uliopinda wenye mpini wa dhahabu, na jambia lililopinda lenye nakshi za dhahabu, na jozi ya makubadhi ya fahari, na bakora nzuri.

Kisha sultani akamwambia Kijipaa, “Chukua baadhi ya askari wangu, wavipeleke vitu hivi kwa Sultani Darai, ili avae na aje kwangu.”

Lakini swala akajibu: “Aa, bwana wangu, naweza kuwachukua askari hawa pamoja nami na kumwaibisha Sultani Darai? Pale amelala, amepigwa na kunyang'anywa, nami nisingependa mtu yeyote amwone. Ninaweza kuchukua kila kitu peke yangu.”

“Mbona,” akasema sultani kwa mshangao, “hapa kuna farasi, na kule kuna nguo na silaha. Sioni jinsi swala mdogo atakavyoweza kushughulikia vitu vyote hivyo.”

Lakini swala akawataka wafunge kila kitu mgongoni mwa farasi, na kufunga ncha ya hatamu shingoni mwake mwenyewe, kisha akaondoka peke yake, katikati ya mshangao na kustaajabiwa na watu wa mji ule, wakubwa kwa wadogo.

Alipofika mahali alipokuwa amemwacha omba-omba, akamkuta amelala akimsubiri, na akiwa amefurahi mno kwa kurudi kwake.

“Sasa,” akasema, “nimekuletea chakula kitamu nilichokuahidi. Haya, inuka ujioge.”

Kwa kusita kwa mtu asiyezoea jambo kama hilo kwa muda mrefu, mtu yule akaingia kijitoni na kuanza kujilowesha kidogo.

“Lo,” akasema swala, bila subira, “maji kidogo kama hayo hayatakufaa sana; toka uende kwenye kidimbwi kirefu.”

“Jamani!” akasema mtu yule, kwa woga; “kuna maji mengi mno pale; na palipo na maji mengi hakika kuna wanyama wa kutisha.”

“Wanyama! Wanyama wa aina gani?”

“Basi, mamba, kenge, nyoka, na, kwa vyovyote vile, vyura; nao huwauma watu, nami nawaogopa mno wote.”

“Lo, basi,” akasema Kijipaa, “fanya uwezavyo kijitoni; lakini jisugue vizuri kwa udongo, na, kwa ajili ya Mungu, sugua meno yako vizuri kwa mchanga; ni machafu mno.”

Kwa hiyo mtu yule akatii, na punde akabadilika kabisa sura yake.

Kisha swala akasema: “Haya, fanya haraka uvae vitu hivi. Jua limezama, nasi tulipaswa kuwa tumeanza safari kabla ya sasa.”

Kwa hiyo mtu yule akavaa nguo nzuri ambazo sultani alituma, kisha akapanda farasi, nao wakaanza safari; swala akitangulia mbele kwa kunyata.

Walipokuwa wameenda umbali fulani, swala akasimama, na kusema, “Sikiliza hapa: hakuna anayekuona sasa angeshuku kwamba wewe ndiye mtu aliyepekua jaani jana. Hata kama tungerudi mjini kwetu majirani wasingekutambua, kama si kwa jambo lingine ila kwamba uso wako ni safi na meno yako ni meupe. Sura yako iko sawa kabisa, lakini nina tahadhari ya kukupa. Kule, tunakokwenda, nimekupatia binti wa sultani kuwa mke, pamoja na zawadi zote za kawaida za harusi. Sasa, lazima utulie. Usiseme lolote ila, ‘Hujambo?’ na ‘Habari gani?’ Niache mimi niongee.”

“Sawa,” akasema mtu yule; “hilo linanifaa hasa.”

“Unajua jina lako ni nani?”

“Bila shaka najua.”

“Kweli? Basi, ni nani?”

“Mbona, jina langu ni Hamdani.”

“Hapana kabisa,” akacheka Kijipaa; “jina lako ni Sultani Darai.”

“Lo, ndivyo?” akasema bwana wake. “Hilo ni zuri.”

Kwa hiyo wakasonga mbele tena, na baada ya muda mfupi wakaona askari wakikimbia kila upande, na kumi na wanne kati yao wakajiunga nao kuwasindikiza. Kisha wakaona mbele yao sultani, na mawaziri, na maamiri, na makadhi, na watu wakubwa wa mji, wakija kuwalaki.

“Haya sasa,” akasema Kijipaa, “shuka kutoka farasi wako umsalimu baba mkwe wako. Ndiye yule katikati, aliyevaa koti la rangi ya buluu ya anga.”

“Sawa,” akasema mtu yule, akiruka kutoka farasi wake, ambaye kisha akaongozwa na askari.

Kwa hiyo wawili hao wakakutana, na masultani wakapeana mikono, na kubusiana, na kutembea pamoja hadi jumbani.

Kisha wakafanya karamu kubwa, wakafurahi na kuzungumza hadi usiku, wakati ambapo Sultani Darai na swala wakawekwa katika chumba cha ndani, pamoja na askari watatu mlangoni kuwalinda na kuwahudumia.

Asubuhi ilipofika, Kijipaa akaenda kwa sultani na kusema: “Bwana, tunataka kushughulikia jambo lililotuleta hapa. Tunataka kumwoa binti yako, na kadiri sherehe itakavyofanyika mapema, ndivyo itakavyompendeza zaidi Sultani Darai.”

“Mbona, hilo ni sawa,” akasema sultani; “bibi arusi yuko tayari. Mtu fulani amwite mwalimu, Mwalimu, amwambie aje mara moja.”

Mwalimu alipofika, sultani akasema, “Sikiliza hapa, tunataka umfungishe bwana huyu ndoa na binti yangu mara moja.”

“Sawa; niko tayari,” akasema mwalimu. Kwa hiyo wakaoana.

Asubuhi na mapema siku iliyofuata swala akamwambia bwana wake: “Sasa ninaondoka kwa safari. Nitakuwa mbali wiki moja hivi; lakini hata nitakaa mbali kwa muda gani, usitoke nyumbani hadi nitakaporudi. Kwaheri.”

Kisha akaenda kwa sultani halisi na kusema: “Bwana mwema, Sultani Darai ameniamuru nirudi mjini kwetu nipange nyumba yake; ananiamuru niwe hapa tena baada ya wiki moja; nisiporudi kufikia wakati huo, atabaki hapa hadi nitakapokuja.”

Sultani akamuuliza kama asingependa askari fulani waende pamoja naye; lakini swala akajibu kwamba alikuwa na uwezo kamili wa kujitunza mwenyewe, kama safari zake za awali zilivyothibitisha, naye alipendelea kwenda peke yake; kwa hiyo kwa matakwa mema ya pande zote wakaagana.

Lakini Kijipaa hakwenda upande wa kijiji cha zamani. Akashika barabara nyingine kupitia msitu, na baada ya muda akafika kwenye mji mzuri sana, wa nyumba kubwa, nzuri. Alipokuwa akipita katika barabara kuu, moja kwa moja hadi mwisho wa mbali, alishangaa mno kuona kwamba mji ulionekana kutokuwa na wakazi, kwa kuwa hakuona mwanamume, mwanamke, wala mtoto katika mahali pote.

Mwishoni mwa barabara kuu akakuta nyumba kubwa kuliko zote na nzuri kuliko zote aliyowahi kuona, iliyojengwa kwa yakuti samawi, na feruzi, na marumaru za thamani.

“Lo, jamani!” akasema swala; “nyumba hii ingemfaa hasa bwana wangu. Itanibidi nijipe moyo nione kama hii imeachwa kama nyumba nyingine katika mji huu wa ajabu.”

Kwa hiyo Kijipaa akabisha mlango, na kuita, “Hodi!” mara kadhaa; lakini hakuna aliyejibu. Naye akajiambia: “Hili ni la ajabu! Kama hakungekuwa na mtu ndani, mlango ungefungwa kwa nje. Labda wako sehemu nyingine ya nyumba, au wamelala. Nitaita tena, kwa sauti kubwa zaidi.”

Kwa hiyo akaita tena, kwa sauti kubwa sana na ndefu, “Ho-o-di! Ho-di!” Na mara moja bibi kizee aliyekuwa ndani akajibu, “Nani huyo anayeita kwa sauti kubwa hivyo?”

“Ni mimi, mjukuu wako, bibi mwema,” akasema Kijipaa.

“Kama wewe ni mjukuu wangu,” akajibu bibi kizee, “rudi nyumbani kwako mara moja; usije ukafa hapa, na kunisababishia kifo mimi pia.”

“Lo, haya,” akasema, “fungua mlango, bibi; nina maneno machache tu ninayotaka kukuambia.”

“Mjukuu wangu mpendwa,” akajibu, “sababu pekee ya kutofungua mlango ni kwa sababu ninaogopa kuhatarisha maisha yako na yangu mwenyewe.”

“Lo, usijali kuhusu hilo; nadhani maisha yako na yangu yako salama vya kutosha kwa muda. Fungua mlango, hata hivyo, usikie kidogo nilicho nacho cha kusema.”

Kwa hiyo bibi kizee akafungua mlango.

Kisha wakasalimiana na kupongezana, baada ya hapo akamuuliza swala, “Habari gani kutoka kwenu, mjukuu?”

“Lo, kila kitu kinaenda vizuri kiasi,” akasema; “habari gani huku?”

“Aa!” akapumua kiumbe yule mzee; “habari za hapa ni mbaya sana. Kama unatafuta mahali pa kufia, umepafika hapa. Sina shaka hata kidogo utaona kifo chote unachotaka leo hii hii.”

“Ha!” akajibu Kijipaa, kwa wepesi; “nzi kufa ndani ya asali si vibaya kwa nzi, wala haiidhuru asali.”

“Inaweza kuwa sawa kabisa kwako kuwa mtulivu kuhusu jambo hilo,” akasisitiza mtu yule mzee; “lakini kama watu wenye panga na ngao hawakunusurika, kitu kidogo kama wewe kitaepukaje hatari? Lazima nikusihi tena urudi mahali ulipotoka. Usalama wako unaonekana kunijali mimi kuliko unavyokujali wewe.”

“Basi, unaona, siwezi kurudi sasa hivi; na zaidi ya hayo, nataka kujua zaidi kuhusu mahali hapa. Ni pa nani?”

“Aa, mjukuu, katika nyumba hii kuna utajiri mkubwa mno, idadi kubwa ya watu, mamia ya farasi, na mwenyewe ni Nyoka Mkuu, nyoka mkubwa wa ajabu. Yeye anamiliki mji huu wote, pia.”

“Oho! Ndivyo?” akasema Kijipaa. “Sikiliza hapa, bibi; huwezi kunionyesha mpango fulani wa kumkaribia nyoka huyu mkubwa, nipate kumuua?”

“Rehema!” akalia bibi kizee, kwa hofu; “usiseme hivyo. Tayari umeweka maisha yangu hatarini, kwa kuwa nina hakika Nyoka Mkuu anaweza kusikia kinachosemwa katika nyumba hii, popote alipo. Unaona mimi ni bibi kizee maskini, nami nimewekwa hapa, na vyungu na sufuria zile, kumpikia. Basi, nyoka mkubwa anapokuja, upepo huanza kuvuma na vumbi kurushwa kama ingekuwa katika dhoruba kubwa. Kisha, anapofika uani, hula hadi anashiba, na baada ya hapo, huingia kule ndani kunywa maji. Akimaliza, huondoka tena. Hili hutokea kila baada ya siku moja, jua linapokuwa utosini. Naweza kuongeza kwamba Nyoka Mkuu ana vichwa saba. Haya sasa, unajiona unaweza kushindana naye?”

“Sikiliza hapa, mama,” akasema swala, “usijali kuhusu mimi. Nyoka huyu mkubwa ana upanga?”

“Anao. Huu hapa,” akasema, akichukua kutoka kigingi chake upanga mkali sana na mzuri, na kumpa; “lakini kuna faida gani kujisumbua nao? Tayari tumekufa.”

“Tutaona kuhusu hilo,” akasema Kijipaa.

Wakati uleule upepo ukaanza kuvuma, na vumbi kurushwa, kana kwamba dhoruba kubwa inakaribia.

“Unamsikia mkuu akija?” akalia bibi kizee.

“Aa!” akasema swala; “mimi pia ni mkuu—na nina faida ya kuwa ndani. Mafahali wawili hawakai zizi moja. Ama yeye ataishi katika nyumba hii, ama mimi.”

Licha ya hofu aliyokuwa nayo bibi kizee, ilimbidi atabasamu kwa kujiamini kwa swala huyu mdogo mfupi, naye akarudia tena habari yake ya watu wenye panga na ngao waliouawa na nyoka mkubwa.

“Aa, acha kubwabwaja!” akasema swala; “huwezi siku zote kuhukumu ndizi kwa rangi yake au ukubwa wake. Subiri uone, bibi.”

Baada ya muda mfupi sana nyoka mkubwa, Nyoka Mkuu, akaingia uani, na kuzunguka vyungu vyote na kula vilivyokuwemo. Kisha akaja mlangoni.

“Habari, bibi kizee,” akasema; “inakuwaje ninanusa harufu ya aina mpya kule ndani?”

“Lo, hiyo si kitu, bwana mwema,” akajibu bibi kizee; “nimekuwa na shughuli nyingi mno hapa siku hizi sijapata muda wa kujitunza; lakini asubuhi hii nimetumia manukato kidogo, na hiyo ndiyo unayoinusa.”

Basi, Kijipaa alikuwa amechomoa upanga, na alikuwa amesimama ndani kidogo ya mlango; kwa hiyo, nyoka mkubwa alipoingiza kichwa chake, kikakatwa upesi mno hivi kwamba mwenyewe hakujua kimetoweka. Alipoingiza kichwa chake cha pili kikakatwa kwa wepesi uleule; na, akihisi kuwashwa kidogo, akasema kwa mshangao, “Nani yuko ndani kule, ananikwaruza?” Kisha akaingiza kichwa chake cha tatu, nacho kikakatwa pia.

Hili likaendelea hadi vichwa sita vilipokuwa vimeshughulikiwa, ndipo Nyoka Mkuu akafungua mizunguko yake na kujipiga huku na huko hivi kwamba swala na bibi kizee hawakuweza kuonana kwa sababu ya vumbi.

Kisha nyoka akaingiza kichwa chake cha saba, na swala, akilia: “Sasa wakati wako umefika; umepanda miti mingi, lakini huu huwezi kuupanda,” akakikata, na mara moja akaanguka chini akazimia.

Basi, bibi kizee yule, ingawa alikuwa na umri wa miaka sabini na mitano, akaruka, na kupiga kelele, na kucheka, kama msichana wa miaka tisa. Kisha akakimbia kuleta maji, akamnyunyizia swala, na kumgeuza huku na huko, hadi mwishowe akapiga chafya; jambo lililomfurahisha sana mtu yule mzee, aliyempepea na kumuuguza hadi akapona kabisa.

“Lo, jamani!” akasema; “nani angedhani ungeweza kumshinda, mjukuu wangu?”

“Haya, haya,” akasema Kijipaa; “hayo yamekwisha. Sasa nionyeshe kila kitu kuzunguka mahali hapa.”

Kwa hiyo akamwonyesha kila kitu, kuanzia juu hadi chini: stoo zilizojaa bidhaa, vyumba vilivyojaa vyakula vya bei ghali, vyumba vyenye watu wazuri waliokuwa wamefungwa kwa muda mrefu, watumwa, na kila kitu.

Kisha akamuuliza kama kulikuwa na mtu yeyote ambaye huenda angedai mahali hapa au kuleta taabu yoyote; naye akajibu: “Hakuna; kila kitu hapa ni chako.”

“Vizuri sana, basi,” akasema, “wewe kaa hapa uvitunze vitu hivi hadi nitakapomleta bwana wangu. Mahali hapa ni pake sasa.”

Kijipaa akakaa siku tatu akichunguza nyumba, na kujiambia: “Basi, bwana wangu atakapokuja hapa atafurahishwa sana na nilichomfanyia, naye atakithamini baada ya maisha aliyoyazoea. Kuhusu baba mkwe wake, hakuna nyumba katika mji wake inayoweza kulinganishwa na hii.”

Siku ya nne akaondoka, na kwa wakati wake akafika mjini alimoishi sultani na bwana wake. Kisha pakawa na shangwe kubwa; sultani akifurahishwa hasa na kurudi kwake, huku bwana wake akihisi kana kwamba amepewa maisha mapya.

Baada ya kila kitu kutulia kidogo, Kijipaa akamwambia bwana wake lazima awe tayari kwenda, pamoja na mke wake, kwenye makao yake mapya baada ya siku nne. Kisha akaenda kumwambia sultani kwamba Sultani Darai alitaka kumpeleka mke wake mjini kwake baada ya siku nne; jambo ambalo sultani alilipinga vikali; lakini swala akasema ndiyo matakwa ya bwana wake, na mwishowe kila kitu kikapangwa.

Siku ya kuondoka kundi kubwa likakusanyika kumsindikiza Sultani Darai na bibi arusi wake. Walikuwepo wanawake wahudumu wa bibi arusi, na watumwa, na wapanda farasi, na Kijipaa akiwaongoza wote.

Kwa hiyo wakasafiri siku tatu, wakipumzika jua lilipokuwa utosini, na kusimama kila jioni karibu saa kumi na moja kula na kulala; wakiamka asubuhi iliyofuata kulipopambazuka, wakila, na kusonga mbele tena. Na muda wote huu swala alipumzika kidogo sana, akipita katika kundi lote, kuanzia wanawake hadi watumwa, na kuhakikisha kila mmoja amepata chakula cha kutosha na yuko katika starehe kamili; kwa hiyo kundi lote likampenda na kumthamini kama mboni za macho yao.

Siku ya nne, alasiri, nyumba nyingi zikaonekana, na baadhi ya watu wakamwonyesha Kijipaa. “Bila shaka,” akasema; “ule ndio mji wetu, na nyumba ile mnayoiona kule ni jumba la Sultani Darai.”

Kwa hiyo wakaendelea, na kundi lote likaingia uani kwa mstari, huku swala na bwana wake wakiingia ndani ya nyumba.

Bibi kizee alipomwona Kijipaa, akaanza kucheza, na kupiga kelele, na kufanya vituko, kama alivyofanya alipomuua Nyoka Mkuu, na akiinua mguu wake akaubusu; lakini Kijipaa akasema: “Bibi, niache; anayepaswa kuthaminiwa ni huyu bwana wangu, Sultani Darai. Busu miguu yake; yeye ana heshima ya kwanza kila anapokuwepo.”

Bibi kizee akaomba radhi kwa kutomjua bwana, kisha Sultani Darai na swala wakazunguka kukagua. Sultani akaamuru wafungwa wote waachiliwe, farasi wapelekwe malishoni, vyumba vyote vifagiliwe, samani zipanguswe vumbi, na, wakati huo, watumishi walikuwa wakishughulika kuandaa chakula. Kisha kila mmoja akapewa makazi yake, na wote wakaridhika.

Baada ya kukaa pale kwa muda, wanawake waliokuwa wamemsindikiza bibi arusi wakaeleza hamu ya kurudi makwao. Kijipaa akawasihi wasiharakishe kuondoka, lakini baada ya muda wakaondoka, kila mmoja akiwa amesheheni zawadi kutoka kwa swala, ambaye walimpenda mara elfu zaidi kuliko bwana wake. Kisha mambo yakatulia katika utaratibu wake wa kawaida.

Siku moja swala akamwambia bibi kizee: “Nadhani mwenendo wa bwana wangu ni wa ajabu sana. Sijamfanyia kitu ila wema muda wote niliokuwa naye. Nilikuja mji huu na kukabili hatari nyingi kwa ajili yake, na yote yalipokwisha nilimpa kila kitu. Lakini hajawahi kuuliza: ‘Uliipataje nyumba hii? Uliupataje mji huu? Nani mwenye nyumba hii? Umekodisha vitu vyote hivi, au umepewa? Wakazi wa mahali hapa walipatwa na nini?’ Simwelewi. Na zaidi: ingawa sijamfanyia kitu ila wema, hajawahi kunifanyia jambo jema hata moja. Hakuna kitu hapa kilicho chake kweli. Hajawahi kuona nyumba wala mji kama huu tangu siku alipozaliwa, wala hamiliki chochote kati yake. Naamini wazee walikuwa sahihi waliposema, ‘Ukitaka kumtendea mtu wema, usizidishe; mfanyie ubaya kidogo mara kwa mara, naye atakuthamini zaidi.’ Hata hivyo, nimefanya yote niwezayo sasa, nami ningependa kumwona akilipa kidogo.”

Asubuhi iliyofuata bibi kizee akaamshwa mapema na swala akiita, “Mama! Mama!” Alipokwenda kwake akamkuta anaumwa tumbo, ana homa, na miguu yake yote inamuuma.

“Nenda,” akasema, “umwambie bwana wangu ninaumwa sana.”

Kwa hiyo akapanda ghorofani na kuwakuta bwana na bibi wameketi juu ya kochi la marumaru, lililofunikwa kwa shali ya hariri yenye mistari kutoka Uhindi.

“Basi,” akasema bwana, “unataka nini, bibi kizee?”

“Lo, bwana wangu,” akalia, “Kijipaa anaumwa!”

Bibi akashtuka na kusema: “Jamani! Ana nini?”

“Mwili wake wote unamuuma. Anaumwa mwili mzima.”

“Lo, basi,” akasema bwana, “nifanye nini? Nenda ukachukue baadhi ya mtama ule mwekundu, ulio duni mno kwa matumizi yetu, umpikie uji.”

“Jamani!” akasema mke wake kwa mshangao, akimkodolea macho kwa kustaajabu; “unataka amlishe rafiki yetu kitu ambacho farasi asingekula hata kama angekuwa na njaa kiasi gani? Hii si haki kwako.”

“Aa, toka hapa!” akasema; “wewe ni mwendawazimu. Sisi tunakula wali; mtama mwekundu haumtoshi swala aliyegharimu senti kumi tu?”

“Lo, lakini yeye si swala wa kawaida. Anapaswa kuwa wa thamani kwako kama mboni ya jicho lako. Mchanga ukiingia jichoni mwako ungekusumbua.”

“Unaongea mno,” akajibu mume wake; kisha, akimgeukia bibi kizee, akasema, “Nenda ufanye kama nilivyokuambia.”

Kwa hiyo bibi kizee akashuka chini, na alipomwona swala, akaanza kulia, na kusema, “Lo, jamani! lo, jamani!”

Ilichukua muda mrefu kabla swala hajaweza kumshawishi amwambie kilichotokea ghorofani, lakini mwishowe akamwambia yote. Aliposikia, akasema: “Kweli alikuambia unipikie uji wa mtama mwekundu?”

“Aa,” akalia, “unadhani ningesema jambo kama hilo kama lisingekuwa hivyo?”

“Basi,” akasema Kijipaa, “naamini walichosema wazee kilikuwa sahihi. Hata hivyo, tutampa nafasi nyingine. Panda kwake tena, umwambie ninaumwa sana, na kwamba siwezi kula uji ule.”

Kwa hiyo akapanda ghorofani, na kuwakuta bwana na bibi wameketi kando ya dirisha, wakinywa kahawa.

Bwana, akitazama huku na huko na kumwona, akasema: “Kuna nini sasa, bibi kizee?”

Naye akasema: “Bwana, nimetumwa na Kijipaa. Anaumwa sana kweli, na hajala uji ulioniambia nimpikie.”

“Lo, kero!” akasema kwa mshangao. “Shika ulimi wako, na tuliza miguu yako, na fumba macho yako, na uzibe masikio yako kwa nta; kisha, swala yule akikuambia uje huku juu, sema miguu yako imekakamaa; na akikuambia usikilize, sema masikio yako ni viziwi; na akikuambia utazame, sema macho yako yamepofuka; na akitaka uongee, mwambie ulimi wako umepooza.”

Bibi kizee aliposikia maneno haya, akasimama na kukodoa macho, na hakuweza kusogea. Kuhusu mke wake, uso wake ukawa na huzuni, na machozi yakaanza kumtoka machoni; akiona hivyo, mume wake akasema, kwa ukali, “Una nini wewe, binti wa sultani?”

Bibi akajibu, “Wazimu wa mtu ndio maangamizi yake.”

“Kwa nini unasema hivyo, bibi?” akauliza.

“Aa,” akasema, “nina huzuni, mume wangu, kwa jinsi unavyomtendea Kijipaa. Kila ninaposema neno jema kwa ajili ya swala hupendi kulisikia. Nakuhurumia kwamba ufahamu wako umetoweka.”

“Unamaanisha nini kunisemea namna hiyo?” akafoka.

“Mbona, ushauri ni baraka, ukipokelewa ipasavyo. Mume anapaswa kushauriana na mke wake, na mke na mume wake; hapo wote wawili hubarikiwa.”

“Lo, acha,” akasema mume wake, bila subira; “ni wazi umepoteza akili zako. Unapaswa kufungwa minyororo.” Kisha akamwambia bibi kizee: “Usijali maneno yake; na kuhusu swala huyu, mwambie aache kunisumbua na kujifanya mkubwa, kana kwamba yeye ndiye sultani. Siwezi kula, siwezi kunywa, siwezi kulala, kwa sababu ya swala yule anayenisumbua kwa jumbe zake. Kwanza, swala anaumwa; kisha, swala hapendi anachopewa kula. Laana! Kama anapenda kula, na ale; kama hapendi kula, na afe aondoke njiani. Mama yangu amekufa, na baba yangu amekufa, nami bado ninaishi na kula; nisumbuliwe na swala, niliyemnunua kwa senti kumi, akiniambia anataka kitu hiki au kitu kile? Nenda umwambie ajifunze jinsi ya kujiendesha mbele ya wakubwa wake.”

Bibi kizee aliposhuka chini, akakuta swala anavuja damu kinywani, na yuko katika hali mbaya sana. Aliloweza kusema tu lilikuwa, “Mwanangu, wema uliofanya umepotea wote; lakini kuwa na subira.”

Na swala akalia pamoja na bibi kizee alipomwambia yote yaliyotokea, naye akasema, “Mama, ninakufa, si kwa ugonjwa tu, bali kwa aibu na hasira kwa ukosefu wa shukrani wa mtu huyu.”

Baada ya muda Kijipaa akamwambia bibi kizee aende kumwambia bwana kwamba anaamini anakufa. Alipopanda ghorofani akamkuta Darai akitafuna muwa, naye akamwambia, “Bwana, swala amezidi kuwa mbaya; tunadhani yu karibu kufa kuliko kupona.”

Kwa hilo akajibu: “Sijakuambia mara za kutosha usinisumbue?”

Kisha mke wake akasema: “Lo, mume wangu, hutashuka kumwona swala maskini? Kama hupendi kwenda, niache mimi niende kumwona. Hapati kamwe kitu chema hata kimoja kutoka kwako.”

Lakini akamgeukia bibi kizee na kusema, “Nenda umwambie swala yule msumbufu afe mara kumi na moja akipenda.”

“Sasa, mume wangu,” akasisitiza bibi, “Kijipaa amekufanya nini? Amekukosea kwa lolote? Maneno kama yako watu huwatumia maadui zao tu. Hakika swala si adui yako. Watu wote wanaomjua, wakubwa kwa wadogo, wanampenda sana, nao wataona ni kosa kubwa kwako ukimpuuza. Sasa, kuwa mwema kwake, Sultani Darai.”

Lakini akarudia tu madai yake kwamba amepoteza akili, na hakutaka mabishano zaidi.

Kwa hiyo bibi kizee akashuka na kumkuta swala mbaya zaidi kuliko wakati wowote.

Wakati huo mke wa Sultani Darai akafanikiwa kumpa mtumishi wali ampikie swala, na pia akamtumia shali laini ya kumfunika na mto wa kulalia. Pia akamtumia ujumbe kwamba kama angetaka, angemletea matabibu bora wa baba yake wamhudumie.

Hata hivyo, yote haya yalikuwa yamechelewa, kwa kuwa wakati uleule vitu hivi vizuri vilipofika, Kijipaa akafa.

Watu waliposikia amekufa, wakakimbia huku na huko wakilia na kuwa na wakati mgumu mno; na Sultani Darai alipogundua fujo yote ilikuwa ya nini alikasirika sana, akisema, “Mbona, mnafanya kelele nyingi kana kwamba mimi nimekufa, na yote kwa ajili ya swala niliyemnunua kwa senti kumi!”

Lakini mke wake akasema: “Mume wangu, ni swala huyu aliyekuja kuniposa kwa baba yangu, ni yeye aliyenileta kutoka kwa baba yangu, na ni kwake nilikabidhiwa na baba yangu. Alikupa kila kitu chema, nawe humiliki kitu ambacho hakukupatia. Alifanya kila alichoweza kukusaidia, nawe si tu kwamba ulimlipa ukatili, bali sasa amekufa umewaamuru watu wamtupe kisimani. Tuacheni, tupate kulia.”

Lakini swala akachukuliwa na kutupwa kisimani.

Kisha bibi akaandika barua akimwambia baba yake aje kwake mara moja, na kuituma kwa wajumbe waaminifu; walipoipokea sultani na wahudumu wake wakaondoka kwa haraka kumtembelea binti yake.

Walipofika, na kusikia kwamba swala amekufa na ametupwa kisimani, wakalia sana; na sultani, na waziri, na makadhi, na watu wakuu matajiri, wote wakashuka kisimani na kuuleta juu mwili wa Kijipaa, na kuuchukua pamoja nao na kuuzika.

Basi, usiku ule bibi akaota kwamba alikuwa nyumbani kwa baba yake; na alfajiri ilipofika akaamka na kujikuta yuko kitandani mwake mwenyewe katika mji wake mwenyewe tena.

Na mume wake akaota kwamba alikuwa jaani, akipekua; na alipoamka alikuwa pale, mikono yote miwili imejaa vumbi, akitafuta punje za mtama. Akitazama kwa wasiwasi kulia na kushoto, akasema: “Lo, nani amenichezea hila hii? Nimerudije hapa, najiuliza?”

Mara hapo watoto waliokuwa wakipita, wakimwona, wakamcheka na kumzomea, wakiita: “Haya, Hamdani, ulikuwa wapi? Umetoka wapi? Tulidhani ulikufa zamani.”

Kwa hiyo binti wa sultani akaishi kwa furaha na watu wake hadi mwisho, na omba-omba yule akaendelea kupekua jaani kutafuta punje za mtama hadi alipokufa.

Kama hadithi hii ni nzuri, uzuri wake ni wa wote; kama ni mbaya, ubaya wake ni wa yule aliyeisimulia peke yake.