Mwanzo wa Ajabu
“Jua lilikuwa mtoto mdogo wa ajabu,” akasema Outa. “Hakuwahi kuwa na Baba wala Mama. Hakuna aliyejua alikotoka; aliokotwa tu kando ya njia.
Siku za kale, watu wa Kabila la Kale—watu wale wa zamani sana walioishi zamani mno—walipokuwa wakisafiri kutafuta mawindo, walisikia sauti ndogo ikiita, ikiita. Haikuwa swala mdogo, haikuwa kanga, haikuwa mbuni mdogo. Hawakuweza kufikiria ni nini. Lakini iliendelea, iliendelea.”
Kuitafuta Sauti
“Kwa nini hawakwenda kutazama?” akauliza Willem.
“Walikwenda, bwana mdogo wangu. Walitafuta huku na huko katikati ya vichaka vya utomvu kando ya njia, na mwishowe, chini ya kimoja wapo, wakakuta mtoto mchanga mzuri wa rangi ya kahawia. Alikuwa amelala kimya kabisa, akitazama huku na huko—si kama mtoto mchanga, mabwana wadogo, bali kama mtoto mzee, na cheche za mwanga, zinazong'aa kama cheche za kiwasho cha Outa, zilionekana kuruka kutoka machoni mwake. Alipowaona watu, akaanza kuita tena.
‘Nibebeni, nibebeni! Niokoteni mnibebe!’
Hofu ya Watu
“‘Ala! Anaweza kuongea,’ akasema mtu mmoja. ‘Mtoto mdogo mzuri ulioje! Watu wako wameenda wapi? Na kwa nini walikuacha hapa?’
Lakini Jua mdogo hakutaka kuwajibu. Alichosema tu ni, ‘Nitieni ndani ya mbeleko yenu ya ngozi. Nimechoka; siwezi kutembea.’
Mmoja wa watu akaenda kumwokota, lakini alipokaribia akasema, ‘Lo! Ana joto; joto linatoka ndani yake. Sitamchukua.’
“‘Unawezaje kuwa mjinga hivyo?’ akasema mtu mwingine. ‘Mimi nitambeba.’
Lakini alipokaribia, akarudi nyuma kwa mshtuko. ‘Ala! Macho gani hayo! Moto unatoka ndani yake.’ Naye pia akageuka.
Jaribio la Kijasiri
Kisha mtu wa tatu akaenda. ‘Ni mdogo sana,’ akasema; ‘Naweza kumtia kwa urahisi ndani ya mbeleko yangu ya ngozi.’ Akainama na kumshika Jua mdogo kwapani.
“Ohé! ohé! ohé!” akalia, akimwangusha mtoto juu ya mchanga mwekundu. “Huu ni uchawi gani! Ni kama moto chini ya makwapa yake. Ananiunguza ninapomwinua.”
Wengine wote wakaja kuzunguka kuona. Hawakusogea karibu mno, mabwana wadogo, kwa sababu waliogopa, lakini walitaka kumwona mtoto mchanga wa ajabu wa kahawia aliyeweza kuongea na aliyeunguza kama moto.
Makutano ya Kutisha
Ghafla, akajinyoosha; akageuza kichwa chake na kuinua mikono yake midogo. Cheche zinazong'aa zikaruka kutoka machoni mwake, na mwanga wa manjano ukatiririka kutoka chini ya makwapa yake, na—hirr, skirr—Watu wa Kabila la Kale wakaangukiana walipokuwa wakikimbia kupitia vichaka vya utomvu kurudi njiani. Lo! Waliogopa kweli!
Wanawake walikuwa wameketi pale na watoto wao migongoni, wakiwasubiri waume zao.
“Haya twendeni! Harakisheni! harakisheni! Hakikisheni mnaondoka hapa,” wakasema wanaume, bila kusimama.
Wanawake nao wakaanza kukimbia. “Ilikuwa nini? Mlikuta nini?”
“Kitu cha kutisha,” wakasema wanaume, bado wakikimbia. “Kinajifanya kuwa mtoto mchanga, lakini tunajua ni mla watu. Kimelala pale mchangani, kikimsihi mmoja wetu akiokote na kukitia ndani ya mbeleko yake ya ngozi, lakini mara tu tunapokaribia, kinajaribu kutuunguza; na tusipofanya haraka na kuondoka hapa, hakika kitatukamata.”
Jakhals Mjanja
Kisha wakakimbia kwa kasi kuliko awali. Mabwana wadogo wanajua—la hasha!” akajisahihisha Outa kwa tabasamu la kijanja; “Outa anamaanisha mabwana wadogo hawajui—jinsi woga unavyofanya mabawa yaote miguuni mwa watu, hata waonekane wanaruka. Kwa hiyo Watu wa Kabila la Kale, na wanawake na watoto wao migongoni, wakaruka, na punde sana walikuwa mbali na mahali Jua mdogo alipokuwa amelala.
Lakini kuna aliyekuwa akitazama, mabwana wadogo, akitazama kutoka kichaka kilichokuwa karibu. Alikuwa Jakhals, mbweha, mwenye macho yanayong'aa na pua kali, na tumbo lake karibu na ardhi. Watu walipokwisha kuondoka, akatambaa kutoka kuona ni nini kilichowafanya wakimbie. Kwa shida jani lilitikisika, hakuna sauti iliyosikika, kwa utaratibu mno alitambaa chini ya vichaka vya utomvu hadi mahali Jua mdogo alipolala.
Ofa ya Udanganyifu
“Lo, mtoto mdogo mzuri ulioje ameachwa nyuma na watu!” akasema. “Sasa hiyo ni aibu kweli—kwamba hakuna hata mmoja wao angemtia ndani ya mbeleko yake ya ngozi.”
“‘Nibebe, nibebe! Nitie ndani ya mbeleko yako ya ngozi,’ akasema Jua mdogo.
“‘Sina mbeleko ya ngozi, bwana mdogo,’ akasema Jakhals, ‘lakini kama unaweza kushikilia, nitakubeba mgongoni mwangu.’
Kwa hiyo Jakhals akalala kifudifudi, na Jua mdogo akashika manyoya ya shingo yake na kubingirika juu ya mgongo wake.
“‘Unataka kwenda wapi?’ akauliza Jakhals.
“‘Kule, ambako ni mbali,’ akasema mtoto, kwa usingizi.
Mpango wa Kijanja
Jakhals akaondoka kwa mwendo wa kunyata pua ikiwa ardhini na macho ya kijanja. Hakujali mtoto alitaka kwenda wapi; alikusudia tu kumpeleka kwenye genge la mwamba ambako Shangazi na Jakhals wachanga waliishi. Laiti mabwana wadogo wangeuona uso wake! Ulimwengu wote! Alikuwa akitabasamu, na Mjomba Jakhals anapotabasamu, ni kitu kiovu kuliko vyote duniani. Alifurahi sana kufikiri kile alichokuwa akipeleka nyumbani; watoto wachanga wanene wa kahawia ni watamu kama mikia minene ya kondoo, kwa hiyo alienda kwa uchangamfu kabisa.
Lakini mwanzoni tu. Punde mgongo wake ukaanza kuungua mahali mikono ya mtoto ilipouzunguka. Joto likazidi na kuzidi hadi asiweze kulistahimili tena.
Mgongo Unaoungua
“Lo! Lo! Bwana mdogo ananiunguza,” akalia. “Teremka chini kidogo zaidi, bwana mdogo, ili shingo yangu ipate kupoa.”
Jua mdogo akateremka chini zaidi na kushikilia tena, na Jakhals akaendelea kunyata.
Lakini punde akaita tena, “Lo! Lo! Sasa katikati ya mgongo wangu inaungua. Teremka bado chini kidogo zaidi.”
Jua mdogo akashuka chini zaidi na kushikilia tena. Na ikaendelea hivyo. Kila mara Jakhals alipoita kwamba anaungua, mtoto aliteremka kidogo zaidi, na kidogo zaidi, hadi mwishowe akawa amemshika Jakhals mkia, na hapo hakutaka kuachilia. Hata Jakhals alipoita, alishikilia, na mkia wa Jakhals ukaungua na kuungua. Lo! Ulikuwa mweusi kabisa!
Jakhals Aliyekata Tamaa
“Msaada! Msaada!” akapiga mayowe! “Lo, wewe mtoto wa shetani! Shuka! Achilia! Nitakuadhibu kwa hili! Nitakuuma! Nitakumeza! Mkia wangu unaungua! Msaada! Msaada!” Naye akaruka, na kurusha miguu, na kukimbia huku na huko nyikani, hadi mwishowe mtoto ikamlazimu aachilie.
Kisha Jakhals akageuka na kumkimbilia Jua mdogo ili amuume na kumeza. Lakini alipokaribia, jambo la kuchekesha likatokea, mabwana wadogo. Ndiyo, kweli kabisa, alipokuwa karibu kuuma, akasimama katikati na kutetemeka akirudi nyuma kana kwamba mtu amempiga. Mwanzoni, alikuwa amenguruma kwa hasira, lakini sasa akaanza kulialia kwa woga.
Nguvu ya Jua
Na kwa nini, mabwana wadogo? Kwa sababu kutoka chini ya makwapa ya mtoto kulitiririka mng'ao na joto, na kutoka machoni mwa mtoto zilitoka mistari ya moto, hivi kwamba Jakhals alipepesa na kupepesa macho na kujaribu kujifanya mdogo mchangani. Kila mara alipofumbua macho yake kidogo, kama mipasuko tu, mtoto alikuwa pale ameketi moja kwa moja mbele yake, akimkodolea macho hivi kwamba ilimbidi ayafumbe tena upesi, upesi.
“‘Njoo uniadhibu,’ akasema mtoto.
“‘Hapana, bwana mdogo, la hasha!’ akasema Jakhals kwa sauti ndogo, nyembamba. ‘Kwa nini nikuadhibu?’
“‘Njoo uniume,’ akasema mtoto.
“‘Hapana, bwana mdogo, hapana, sitaweza kamwe kufikiria jambo hilo.’ Jakhals akajifanya mdogo zaidi kidogo mchangani.
“‘Njoo unimeze,’ akasema mtoto.
Kisha Jakhals akapiga yowe na kujaribu kutambaa kurudi nyuma zaidi.
“‘Mtoto mdogo mzuri hivi,’ akasema, akijaribu kuifanya sauti yake iwe tamu, ‘nani angeweza kufanya jambo ovu namna hiyo?’
“‘Wewe ungefanya,’ akasema Jua mdogo. ‘Ungekuwa umenibeba salama hadi kwenye genge lako, ungenimeza. Wewe ni mjanja kweli, Jakhals, lakini wakati mwingine utakutana na anayekuweza. Sasa, nitazame vizuri.’
Badiliko la Kudumu
Jakhals hakutaka kutazama, mabwana wadogo, lakini ilikuwa kana kwamba kitu fulani kiliyafanya macho yake yafunguke, naye akalala pale akimkodolea macho mtoto, na mtoto akamkodolea yeye—hivi, mabwana wadogo, hivi hasa.
“‘Utanitambua tena utakaponiona,’ akasema mtoto, ‘lakini kamwe, kamwe tena hutaweza kunitazama usoni. Na sasa unaweza kwenda.’
Mwanga mkali ukafyatuka kutoka machoni mwake, naye akampuliza Jakhals kwa nguvu zake zote; pumzi yake ilikuwa kama mwali unaowaka, na Jakhals, akiwa nusu mfu kwa woga, akalia kwa sauti kubwa na kukimbia mbali kuvuka uwanda.
Tangu siku ile, mabwana wadogo, ana mstari mweusi kutoka mgongoni hadi ncha ya mkia wake. Na hawezi kulistahimili Jua, bali hujificha mchana kutwa akiwa amefumba macho, na usiku tu, Mzee mwenye makwapa yanayong'aa anapokwisha kwenda kulala, ndipo hutoka kuwinda na kutafuta chakula na kuwachezea wanyama wengine hila.”