Hapo zamani za kale, katika nchi yenye joto jingi sana, mtu mmoja aliishi na mke wake katika kibanda kidogo kilichozungukwa na nyasi na maua. Walikuwa na furaha kamili pamoja hadi, baada ya muda, mwanamke akaugua na kukataa kula chakula chochote. Mume akajaribu kumshawishi ale kila aina ya matunda matamu aliyoyapata msituni, lakini hakutaka hata moja, naye akakonda kiasi kwamba aliogopa angekufa. “Hakuna kitu chochote ungependa?” mwishowe akasema kwa kukata tamaa.
“Ndiyo, nadhani ningeweza kula asali ya porini kidogo,” akajibu. Mume alifurahi mno, kwa kuwa alidhani hili lilionekana rahisi kupata, naye akaondoka mara moja kuitafuta.
Akarudi na bakuli la mbao lililojaa kabisa asali ya porini na kumpa mke wake. “Siwezi kula hiyo,” akasema, akigeuka kwa kinyaa. “Tazama! Kuna nyuki waliokufa ndani yake! Nataka asali iliyo safi kabisa.” Na mtu yule akaitupa asali iliyokataliwa nyasini na kuondoka kwenda kuleta nyingine mpya.
Aliporudi, akampa mke wake, ambaye aliitendea kama alivyolitendea bakuli la kwanza. “Asali hiyo ina sisimizi ndani yake; itupe,” akasema, na alipomletea nyingine zaidi, akatangaza kwamba ilikuwa imejaa udongo.
Katika safari yake ya nne akafanikiwa kupata ambayo angeila, kisha akamsihi amletee maji kidogo. Hili likamchukua muda, lakini mwishowe akafika kwenye ziwa ambalo maji yake yalikuwa matamu. Akajaza kopo dogo kabisa na kulibeba nyumbani kwa mke wake, ambaye aliyanywa kwa hamu na kusema kwamba sasa alijisikia mzima kabisa.
Alipoinuka na kuvaa, mume wake akalala mahali pake, akisema, “Umenipa taabu nyingi sana, na sasa ni zamu yangu!”
“Una nini wewe?” akauliza mke.
“Nina kiu na ninataka maji kidogo,” akajibu, naye akachukua chungu kikubwa na kukibeba hadi chemchemi iliyokuwa karibu zaidi, iliyokuwa mbali kiasi. “Haya hapa maji,” akamwambia mume wake, akiinua chungu kizito kutoka kichwani mwake, lakini akageuka kwa kinyaa.
“Umeyachota kutoka kwenye dimbwi lililojaa vyura na mierebi; lazima uniletee mengine zaidi.” Kwa hiyo mwanamke akaondoka tena na kutembea mbali zaidi hadi ziwa jingine.
“Maji haya yana ladha ya matete,” akasema kwa mshangao. “Nenda ukalete maji mabichi.” Lakini aliporudisha akiba ya tatu akatangaza kwamba yalionekana kutengenezwa kwa mayungiyungi na kwamba lazima apate maji yaliyo safi, yasiyoharibiwa na mierebi, wala vyura, wala matete.
Kwa hiyo kwa mara ya nne akaweka mtungi wake kichwani na, akipita maziwa yote aliyokuwa ameyajaribu hadi wakati huo, akafika kwenye jingine ambapo maji yalikuwa ya dhahabu na matamu. Alikuwa ameinama kunywa kichwa cha kutisha kilipoibuka juu ya maji.
“Unathubutuje kuiba maji yangu!” kikalia kichwa.
“Ni mume wangu aliyenituma,” akajibu, akitetemeka mwili mzima. “Lakini usiniue! Utampata mtoto wangu, ukiniacha tu niende.”
“Nitajuaje ni yupi mtoto wako?” akauliza zimwi.
“Lo, hilo ni rahisi kufanya. Nitamnyoa pande zote mbili za kichwa chake na kumvalisha shanga nyeupe shingoni. Na utakapokuja kibandani, unahitaji tu kuita ‘Motikatika!’ naye atakimbia kukulaki, nawe unaweza kumla.”
“Vizuri sana,” akasema zimwi, “unaweza kwenda nyumbani.” Na, baada ya kujaza chungu, akarudi na kumwambia mume wake hatari ya kutisha aliyokuwamo.
Basi, ingawa mama yake hakujua, mtoto alikuwa mchawi, naye alikuwa amesikia yote ambayo mama yake alimwahidi zimwi, naye akajicheka moyoni alipokuwa akipanga jinsi ya kumzidi akili.
Asubuhi iliyofuata akamnyoa kichwa pande zote mbili, na kumvalisha shanga nyeupe shingoni, na kumwambia, “Ninakwenda shambani kufanya kazi, lakini lazima ubaki nyumbani. Hakikisha hutoki nje, la sivyo mnyama fulani wa porini anaweza kukula.”
“Vizuri sana,” akajibu.
Mara tu mama yake alipotoweka machoni, mtoto akatoa mifupa fulani ya uganga na kuipanga kwa safu mbele yake. “Wewe ni baba yangu,” akauambia mfupa mmoja, “na wewe ni mama yangu. Wewe ndiye mkubwa kuliko wote,” akauambia wa tatu, “kwa hiyo utakuwa zimwi anayetaka kunila, na wewe,” akauambia mwingine, “ni mdogo sana; kwa hiyo utakuwa mimi. Haya sasa, niambieni nifanye nini.”
“Kusanya watoto wachanga wote kijijini walio na ukubwa sawa na wewe,” ikajibu mifupa. “Wanyoe pande za vichwa vyao, uwavalishe shanga nyeupe shingoni, na uwaambie kwamba mtu yeyote akiita ‘Motikatika,’ waitikie. Na fanya haraka, kwa kuwa huna muda wa kupoteza.”
Motikatika akatoka mara moja, na kurudisha umati mkubwa kabisa wa watoto wachanga, na kuwanyoa vichwa, na kuwavalisha shanga nyeupe shingoni mwao midogo, na, mara tu alipomaliza, ardhi ikaanza kutikisika, na zimwi kubwa mno likaja kwa hatua ndefu, likilia, “Motikatika! Motikatika!”
“Tuko hapa! Tuko hapa!” wakajibu watoto, wote wakikimbia kumlaki.
“Ni Motikatika ninayemtaka,” akasema zimwi.
“Sisi sote ni Motikatika,” wakajibu. Na zimwi likaketi likiwa limechanganyikiwa, kwa kuwa halikuthubutu kula watoto wa watu wasiolikosea lolote, la sivyo adhabu nzito ingelipata. Watoto wakasubiri kidogo, wakishangaa, kisha wakaondoka.
Zimwi likabaki pale lilipokuwa hadi jioni mwanamke aliporudi kutoka shambani.
“Sijamwona Motikatika,” likasema.
“Lakini kwa nini hukumwita kwa jina lake kama nilivyokuambia?” akauliza.
“Nilimwita, lakini watoto wachanga wote kijijini walionekana kuitwa Motikatika,” likajibu zimwi. “Huwezi kufikiria idadi ya waliokuja mbio kwangu.”
Mwanamke hakujua afikiri nini kuhusu jambo hilo, kwa hiyo, ili kulifanya liwe na hali nzuri, akaingia kibandani na kuandaa bakuli la mahindi, alilolipelekea.
“Sitaki mahindi; ninataka mtoto,” likanung'unika, “nami nitampata.”
“Kuwa na subira,” akajibu. “Nitamwita, nawe unaweza kumla mara moja.” Naye akaingia kibandani na kulia, “Motikatika!”
“Ninakuja, mama,” akajibu, lakini kwanza akatoa mifupa yake na, akichuchumaa ardhini nyuma ya kibanda, akaiuliza jinsi angeweza kulikimbia zimwi.
“Jigeuze kuwa panya,” ikasema mifupa, naye akafanya hivyo, na zimwi likachoka kusubiri na kumwambia mwanamke lazima abuni mpango mwingine.
“Kesho nitamtuma shambani kunichumia maharagwe, nawe utamkuta pale na unaweza kumla.”
“Vizuri sana,” likajibu zimwi, “na mara hii nitahakikisha ninampata,” nalo likarudi ziwani kwake.
Asubuhi iliyofuata Motikatika akatumwa na kikapu na kuambiwa achume maharagwe kwa ajili ya chakula cha mchana. Njiani kwenda shambani, akatoa mifupa yake na kuiuliza afanye nini ili alikimbie zimwi. “Jigeuze kuwa ndege uchume maharagwe kwa kuyakata,” ikasema mifupa. Na zimwi likamfukuza ndege, bila kujua kwamba alikuwa Motikatika.
Zimwi likarudi kibandani na kumwambia mwanamke kwamba amelidanganya tena na kwamba halitakubali kucheleweshwa tena.
“Rudi hapa jioni hii,” akajibu, “nawe utamkuta kitandani chini ya shuka hili jeupe. Kisha unaweza kumbeba na kumla mara moja.”
Lakini mvulana akasikia na kushauriana na mifupa yake, iliyosema, “Chukua shuka jekundu kutoka kitanda cha baba yako na uweke lako juu ya chake,” naye akafanya hivyo. Na zimwi lilipokuja, likamkamata baba wa Motikatika na kumbeba nje ya kibanda na kumla.
Mke wake alipogundua kosa, akalia kwa uchungu, lakini Motikatika akasema, “Ni haki tu kwamba yeye ndiye aliwe na si mimi, kwa kuwa ni yeye, wala si mimi, aliyekutuma kuchota maji.”